روى گونسالس دو كلاويخو ( مترجم : مسعود رجب نيا )

360

سفرنامه كلاويخو ( فارسى )

جهانشاه رجوع كنيد به ج 3 « تاريخ اسلام » تأليف پرايس ( Price ) ص 404 ص 218 س 8 - در متن اصلى نوشته است . que es IIamada ( IIamado ) Dorgancho كه پندارى Dorgancho ( كه همان چنگيز باشد ) همان La Ciudad شهر مسقط الرأس او بوده . نامهاى سه تن از چهار پسر چنگيز بغلط نوشته شده است ، بجاى تولى Gabuy و بجاى اكتاى Esbeque و بجاى جوجى Charcas ص 220 س 19 - اين نام در متن اصلى Cabet درج شده است . اين املاء ممكن است ، نمايندهء « قلبه » ( Qulbeh ) كه مرغزاريست بسيار مشهور در نزديك سمرقند باشد ، يا دره‌اى باشد كه در نزديك اين شهر واقعست . ( رجوع كنيد به كتاب « با برنامهء انگليسى » ( Babur Nama in English ) تأليف بوريج ص 80 . ) در صورتى كه Calbet نمايندهء « خلوت » ( چنان كه ما در ترجمه نوشته‌ايم ) باشد اين بمعنى جايگاهست خالى از اغيار ( گاردن Garden اما اينكه تاليسيه به چه معنى است ، هيچ روشن نيست . فصل دوازدهم ص 225 س 1 - درين هنگام تيمور هفتاد ساله بود . ص 227 س 2 - در 1227 م . / ( 625 ه . ) بهنگام مرگ چنگيز بزرگ « تولى » زمام امور قبايل اصلى مغول را بدست گرفت و در قراقوم روم مستقر شد . پسرش قوبيلاى كه بجاى تولى يعنى خان بزرگ ( ياقاآن ) نشست ( از 1257 م . / ( 655 ه . ) تا 1294 م . / ( 694 ه . ) چين را شكست داد و در پكن مستقر شد و ماركوپولو به خدمت وى مشغول گشت . چون وى خان بزرگ شد بازماندگان جغتاى مقيم سمرقند نيز به او خراج مىدادند . اولاد قوبيلاى فاسد شدند و در 1370 م . / ( 772 ه . ) سلسلهء مغولى چين كه چينيان آن را يوئن ( Yuen ) مىخوانند از ميان رفت و جاى آن را سلسلهء مينگ ( Ming ) گرفت . بنيان گذار اين سلسله امپراطور هونگ وو ( Hong Wou ) بود كه در 1399 م . / ( 802 ه . ) درگذشت و پس از يك رشته وقايع پرآشوب و فترت پسرش « چينگتسو » ( Chingtsu ) با لقب امپراطور « يونگلو » ( Yunglo ) بتخت نشست و از 1403 م . / ( 806 ه . ) تا 1425 م . / ( 829 ه . ) سلطنت كرد . وى همان پادشاهى است كه كلاويخو بنام چيس خان يا تنگوز خان مىنامد . شرف الدين على يزدى هم او را به همين نام تنگوز خان مىخواند . او بيهوده تلاش كرد تا تيمور را وادارد كه خراج مقررى سابق را بپردازد .